Aktualności » 69 rocznica Powstania Warszawskiego na Cmentarzu Powstańców Warszawy

Szanowni Państwo, w imieniu Komitetu d/s Cmentarza Powstańców Warszawy przesyłam pierwszą część informacji na temat obchodów 69 rocznicy wybuchu Powstania.
Barbara Siedlicka.

Obelisk Cmentarza Powstańcó Warszawy przy ul. Wolskiej. Fot. Michał Pawlik

Obelisk przed Cmentarzem Powstańców Warszawy przy ul. Wolskiej.

Fot. Michał Pawlik

 

Zbliża się 69. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego.

Jak każdego roku, 1 sierpnia spotykamy się o 19.30 na Cmentarzu Powstańców Warszawy na warszawskiej Woli, by uczcić pamięć bohaterskich żołnierzy Armii Krajowej i cywilnej ludności Warszawy, która oddała życie za wolną Polskę w tamte sierpniowe dni. Uroczystości na Cmentarzu zgromadzą kombatantów – bezpośrednich świadków historii, harcerzy, rodziny ofiar, przedstawicieli władz państwowych i  stołecznych i mieszkańców Warszawy.

 

Należy zauważyć że trwają  prace renowacyjne największej powstańczej nekropolii Stolicy, rozpoczęte w ubiegłym roku, a prowadzone przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy wsparciu Wojewody Mazowieckiego.

 

Nowe nagrobki na kwaterach Cmentarza Powstańców Warszawy. Fot. Michał Pawlik

Nowe nagrobki na kwaterach Cmentarza Powstańców Warszawy.

Fot. Michał Pawlik

 

Tegorocznym obchodom rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w tym szczególnym miejscu towarzyszyć będzie wystawa poświęcona historii Cmentarza Powstańców Warszawy i powojennym ekshumacjom z mogił powstańczych. Jej inicjatorem i wykonawcą jest Towarzystwo Przyjaciół Woli we współpracy z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych Archiwum Państwowym Miasta Stołecznego Warszawy.

 

Podobnie jak w roku ubiegłym, bezpośrednio po zakończeniu uroczystości oficjalnych, z inicjatywy Komitetu ds. Cmentarza Powstańców na Woli, odbędzie się Msza Święta Polowa. W tym roku Eucharystii przewodniczył będzie Jego Eminencja Kazimierz Kardynał Nycz. Po jej zakończeniu wysłuchamy pieśni i piosenek powstańczych w wykonaniu Grupy Teatralnej „Warszawiaki”.

 

Ołtarz na Cmentarzu Powstańców Warszawy. Fot. Michał Pawlik

Ołtarz na Cmentarzu Powstańców Warszawy.

Fot. Michał Pawlik

 

Z satysfakcją przyjmujemy zapowiedź złożoną przez Wojewodę Mazowieckiego, pana Jacka Kozłowskiego, dotyczącą dalszych prac renowacyjnych na cmentarzu. Ich celem jest nadanie właściwego charakteru temu szczególnemu miejscu poprzez: wykonanie bram wejściowych, kontynuację wymiany tablic oraz przywrócenie symboliki religijnej i powstańczej na mogiłach.

 

WOLA PAMIĘCI.

Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli.

Zapowiedź wystawy plenerowej Towarzystwa Przyjaciół Woli

1 sierpnia 2013 r.:

Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli

2 sierpnia – 10 września 2013 r.:

Skwer im. ks. Jana Twardowskiego

(wzdłuż ul. Krakowskie Przedmieście)

 

Powstanie warszawskie pochłonęło tysiące ofiar, ale najtragiczniejszy był los tych, którzy wymordowani bestialsko przez hitlerowskich oprawców zginęli w miejscach masowych egzekucji w pierwszych dniach sierpnia 1944 r.” — pisał autor relacji z pogrzebu ekshumowanych ofiar, który odbył się w Warszawie 6 sierpnia 1946 r.

 

Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli jest nekropolią wyjątkową, największą tego rodzaju w Europie. Spoczywają na niej szczątki i prochy ponad 100 tys. osób poległych, zamordowanych i spalonych przez Niemców w czasie Powstania Warszawskiego —  ludności cywilnej i żołnierzy— ekshumowanych z ulic Warszawy po zakończeniu II wojny światowej.

 

Ekspozycja przybliża okoliczności powstania cmentarza, kolejne fazy jego projektowania, ale też tych, którzy na nim spoczęli i realia ich śmierci. Pokazuje również, sięgając w przeszłość, dzieje Woli, na terenie której usytuowany został cmentarz — na szlaku wielu zbiorowych miejsc straceń w pierwszym okresie powstania warszawskiego (1944), a zarazem w pobliżu historycznej Reduty gen. Sowińskiego, miejsca krwawych walk w czasie powstania listopadowego (1831) i obrony Warszawy (1939).

 

Cmentarzem tym władze Warszawy zamierzały uczcić bohaterstwo warszawiaków walczących w obronie swojego miasta, dlatego zdecydowały, że powstanie on w miejscu uświęconym krwią żołnierzy polskich, poległych w obronie naszej niepodległości od czasów rozbiorów. Idea utworzenia Cmentarza Powstańców Warszawy zrodziła się w lipcu 1945 r.. Wyborem miejsca pod nowy cmentarz zajęło się Biuro Odbudowy Stolicy, które wskazało na konieczność opracowania szczegółowego projektu „Cmentarza dla Poległych w Powstaniu 1944 r.”, które powierzono we wrześniu 1945 r. architektom Romualdowi Guttowi i Alinie Scholtzównie.

 

Uroczyste poświęcenie i otwarcie Cmentarza Powstańców Warszawskich odbyło się 29 listopada 1945 r.. Pogrzeby trwały do początku lat 50. Największy miał miejsce 6 sierpnia 1946 r. W 1963 r. Cmentarz został przeprojektowany, a w 1973 r. wzbogacony o monumentalny pomnik Polegli – Niepokonani.

 

Stare nagrobki, z krzyżami Grunwaldu, na Cmentarzu Powstańców Warszawy. Fot. Michał Pawlik

Stare nagrobki, z krzyżami Grunwaldu, na Cmentarzu Powstańców Warszwy.

Fot. Michał Pawlik

 

Na Cmentarzu Powstańców Warszawy spoczęły prochy ekshumowanych ze wszystkich dzielnic  Warszawy, ludności cywilnej wymordowanej w czasie Rzezi Woli,

z terenu dawnego Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych w Alejach Ujazdowskich, z siedziby Gestapo na Szucha oraz licznych miejsc straceń. Pochowano tu również żołnierzy września 1939 r., walk o Warszawę z 1945 r., więźniów Pawiaka i okolicznych mieszkańców oraz Żydów rozstrzelanych w latach 1940–1943 na stadionie SKRA przy Okopowej.

 

Towarzystwo Przyjaciół Woli wspierając wieloletnią działalność Komitetu ds. Cmentarza Powstańców Warszawy przy Światowym Związku Żołnierzy AK z panią Wandą Traczyk-Stawską na czele, pragnie przywrócić pamięć o Cmentarzu, a przede wszystkim o spoczywających tu ofiarach, chcąc dochować wierności ideałom, za które wówczas zginęli” – zapowiada wystawę jej inicjator – prezes Towarzystwa Przyjaciół Woli – pan Michał Szczerba.

 

Organizatorzy:

 

  • Towarzystwo Przyjaciół Woli,
  • Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych,
  • Archiwum Państwowe m.st. Warszawy;

 

Partnerzy:

 

  • Komitet ds. Cmentarza Powstańców Warszawy przy ŚZŻAK,
  • Dom Spotkań z Historią,
  • Archiwum Główne Akt Dawnych,
  • Archiwum Akt Nowych,
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe.